Over heel Europa werken steden aan duurzame stedelijke mobiliteitsplannen (Sustainable Mobility Plans – SUMP’s) om stedelijke gebieden schoner, veiliger en leefbaarder te maken. Die plannen bieden een belangrijke kans om de toekomst van stedelijke mobiliteit vorm te geven. Door samen te werken kunnen overheden, mobiliteitsaanbieders en lokale stakeholders ervoor zorgen dat duurzaamheidsdoelstellingen worden gehaald, zonder in te boeten op bereikbaarheid en connectiviteit.
Een geloofwaardig SUMP vertrekt daarbij vanuit inzicht in hoe bewoners, pendelaars en bedrijven zich in de praktijk verplaatsen, over het volledige stedelijke gebied heen, inclusief de verbindingen tussen stadscentra, buitenwijken en omliggende gemeenten.
Beleid moet afgestemd zijn op de plaatselijke context
Er bestaat geen universeel model voor een doeltreffend SUMP. Een maatregel die werkt in een dichtbevolkte hoofdstad, kan weinig effect hebben in een middelgrote stad of in de omliggende regio.
De grootte van de stad, de bevolkingsdichtheid, de dekking van het openbaar vervoer en de ligging van werkgelegenheid en essentiële diensten bepalen allemaal welke alternatieven realistisch zijn. Zelfs waar het openbaar vervoer in stadscentra goed uitgebouwd is, kunnen verbindingen tussen woonwijken, bedrijvenzones en naburige gemeenten minder sterk zijn. In kleinere en middelgrote steden zijn de afstanden vaak korter, maar is het openbaar vervoer ook minder frequent en is de afhankelijkheid van de auto groter.
Kijk naar de volledige verplaatsing
Het dagelijkse leven bestaat zelden uit één enkele, voorspelbare verplaatsing. Mensen combineren werk, onderwijs, zorgtaken, boodschappen en andere verantwoordelijkheden. Werknemers in ploegen reizen soms op momenten waarop het openbaar vervoer beperkt is. Gezinnen, mantelzorgers, vakmensen en dienstverleners hebben vaak nood aan flexibiliteit, moeten materiaal meenemen of meerdere bestemmingen aandoen.
Mobiliteitsbeleid moet daarom rekening houden met de volledige verplaatsing. Voor veel mensen is de realistische oplossing geen keuze tussen de auto en het openbaar vervoer, wandelen of fietsen. Het gaat om een combinatie van vervoersmodi.
Meet bereikbaarheid, niet alleen verkeersreductie
Het verminderen van voertuigbewegingen kan een nuttige doelstelling zijn, maar mag niet de enige maatstaf voor succes worden. Een SUMP moet ook aantonen of mensen nog altijd op een veilige, efficiënte en betaalbare manier werk, onderwijs, gezondheidszorg, winkels en sociale activiteiten kunnen bereiken.
Dat vraagt van beleidsmakers dat ze elke belangrijke mobiliteitsmaatregel toetsen aan praktische vragen:
- Verbetert dit de bereikbaarheid in het volledige functionele stedelijke gebied?
- Is er een geloofwaardig alternatief beschikbaar op de momenten waarop mensen het nodig hebben?
- Is dat alternatief betrouwbaar, gebruiksvriendelijk en betaalbaar?
- Werkt de maatregel voor verschillende verplaatsingsdoelen en persoonlijke omstandigheden?
- Kan bestaande mobiliteitsinfrastructuur helpen om hetzelfde doel doeltreffender te bereiken?
Die vragen verzwakken een duurzaam mobiliteitsbeleid niet. Ze maken het net sterker, eerlijker en vergroten de kans op blijvend maatschappelijk draagvlak.
Van parkeerbeleid naar geïntegreerd mobiliteitsbeheer
Hier kunnen parkeeraanbieders meer bijdragen dan alleen parkeercapaciteit. Met hun locaties, infrastructuur, operationele ervaring en inzicht in mobiliteitsgedrag kunnen zij gemeenten helpen om mobiliteitsambities om te zetten in praktische oplossingen.
Doeltreffend parkeerbeheer is daarbij essentieel. In plaats van parkeren te beschouwen als een probleem dat moet verdwijnen, kunnen steden strategisch gelegen off-streetparkings en Mobility Hubs inzetten om de ruimtelijke impact van personenwagens te verkleinen, waardevolle publieke ruimte vrij te maken en vlotte overstappen tussen verschillende vervoersmodi te ondersteunen.
Mobility Hubs en Mobility Zones kunnen uitgroeien tot verbonden schakels in het stedelijke mobiliteitsnetwerk, met ondersteuning voor overstappen, bereikbaarheid, elektrische mobiliteit, stedelijke logistiek en een efficiënt gebruik van de schaarse publieke ruimte.
De toekomst van stedelijke mobiliteit
De toekomst van stedelijke mobiliteit draait niet om het verbannen van auto’s. Ze draait om het slimmer gebruiken van de beschikbare ruimte. Door parkeren waar mogelijk buiten de straat te organiseren, kunnen steden meer plaats creëren voor wandelen, fietsen, openbaar vervoer, groen en levendige publieke ruimtes, terwijl ze tegelijk bereikbaar en economisch aantrekkelijk blijven.
Nu steden werken aan de volgende generatie duurzame stedelijke mobiliteitsplannen, moet parkeren beschouwd worden als een integraal onderdeel van het mobiliteitsecosysteem. Een succesvol SUMP 3.0 brengt leefbaarheid en bereikbaarheid in evenwicht, net als milieudoelstellingen en economische vitaliteit, en duurzame vervoersambities met de dagelijkse mobiliteitsnoden van bewoners, pendelaars en bezoekers.
De sterkste mobiliteitsstrategieën creëren realistische keuzes. Ze erkennen dat verschillende verplaatsingen verschillende oplossingen vragen, en dat alle vervoersmodi, inclusief de personenwagen, een rol te spelen hebben binnen een goed beheerd stedelijk mobiliteitssysteem.
